Rüşvet suçunda etkin pişmanlık, suça karışan kişinin pişmanlık duyarak durumu yetkili makamlara bildirmesi hâlinde cezalandırılmamasını sağlayan özel bir düzenlemedir. Bu yolla rüşvet ilişkilerinin ortaya çıkarılması amaçlanır.

Rüşvet suçunda etkin pişmanlık: TCK 254

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 254. maddesi, etkin pişmanlığı rüşvet ilişkisindeki her taraf için ayrı ayrı düzenler:

  • Rüşvet alan: Durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce, rüşvet konusu şeyi soruşturmaya yetkili makamlara aynen teslim ederse ceza verilmez. Rüşvet alma konusunda anlaşan kamu görevlisi, durum öğrenilmeden önce yetkili makamlara haber verirse yine ceza verilmez.
  • Rüşvet veren: Rüşvet veren veya kamu görevlisiyle anlaşan kişi, durum öğrenilmeden önce pişmanlık duyarak yetkili makamları haberdar ederse ceza verilmez; verdiği rüşvet de kamu görevlisinden alınarak kendisine iade edilir.
  • Diğer iştirakçiler: Rüşvet suçuna iştirak eden diğer kişiler de aynı şartla cezadan kurtulur.

Bu hükümler, yabancı kamu görevlilerine rüşvet veren kişilere uygulanmaz.

Süre şartı: durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce

2012 yılında 6352 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önce madde “soruşturma başlamadan önce” ifadesini kullanıyordu. Bugünkü metin ise bildirimin, durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce yapılmasını arar.

Örnek: Bir işini yaptırmak için memura para veren kişi, olay hiçbir makamın bilgisine ulaşmadan savcılığa giderek durumu anlatırsa, hakkında rüşvet vermekten ceza verilmez ve verdiği para kendisine iade edilir.

Yargıtay kararlarında etkin pişmanlık

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 2012/15384 E., 2014/2280 K. sayılı kararında, rüşvet verenin rüşvet alanın sağladığı menfaati ikrar ederek rüşvet suçunu ortaya çıkarması hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğini belirtmiştir.

Aynı Daire, 2015/10167 E., 2019/5558 K. sayılı kararında, olay henüz soruşturma makamlarınca öğrenilmeden anlatımıyla olayın tüm yönleriyle ortaya çıkmasını sağlayan sanık hakkında etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması gerektiğini vurgulamıştır.

Etkin pişmanlık hakkında sık sorulan sorular

Soruşturma başladıktan sonra etkin pişmanlık mümkün mü?

Kanun, bildirimin durum resmî makamlarca öğrenilmeden önce yapılmasını şart koşar. Olay yetkililerce öğrenildikten sonra yapılan bildirimler bu hükümden yararlanmayı sağlamayabilir.

İlgili yazılar: Rüşvet Suçu Nedir? TCK 252 · Rüşvet ve İrtikap Farkı

Her somut olayın koşulları farklıdır. Atılacak adımlar için bir hukukçuya danışmanızı öneririz.