Hukuki el atma davasının hangi mahkemede açılacağı, son on yılda en çok değişen konulardan biridir. Bu yazıda, “hukuki el atma görevli mahkeme hangisi?” sorusunun cevabını ve son gelişmeleri sade bir dille özetliyoruz.

Bu konudaki tüm yazılarımız için: Kamulaştırma ve Kamulaştırmasız El Atma Rehberi

Kısa tarihçe

  • Uzun yıllar Yargıtay uygulamasında bu davalar adli yargıda, asliye hukuk mahkemesinde görüldü.
  • 2010’ların başından itibaren Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarıyla hukuki el atma davaları idari yargının görevine bırakıldı.
  • 2016’da 2942 sayılı Kanun’a ek 1. madde eklendi; Anayasa Mahkemesi 2018’de bu maddenin bazı fıkralarını iptal etti.
  • 2022’de 7421 sayılı Kanun’la ek 1. maddeye, bu davaların adli yargıda görüleceğini belirten bir cümle eklendi.
  • Anayasa Mahkemesi 16.01.2025 tarihli ve E.2024/135, K.2025/20 sayılı kararıyla bu cümleyi iptal etti (Resmî Gazete: 30.04.2025). İptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girdi.

Bugün durum ne?

İptal kararından önce açılmış davalarda, dava tarihindeki kanun hükmünün uygulanacağı ve adli yargının görevli olmaya devam edeceği yönünde kararlar bulunmaktadır. İptalin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda ise yargı yolu yeniden tartışmalı hâle gelmiştir; idari yargıda tam yargı davası açılması gerektiği görüşü ağırlık kazanmakla birlikte uygulama henüz yerleşmiş değildir.

Örnek: 2024’te asliye hukuk mahkemesinde açılmış bir hukuki el atma davası kural olarak aynı mahkemede devam eder. Benzer bir taşınmaz için bugün açılacak yeni bir davada ise hangi yargı koluna başvurulacağı, o tarihteki güncel içtihat incelenerek belirlenmelidir.

Fiili el atmada değişiklik yok

Bu tartışma yalnızca hukuki el atmayla ilgilidir. İdarenin taşınmaza fiziken el koyduğu fiili el atma davaları adli yargıda, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılmaya devam etmektedir.

Hukuki el atma görevli mahkeme: kısa özet

  • Eski davalar: kural olarak açıldıkları mahkemede devam eder.
  • Yeni davalar: yargı yolu tartışmalıdır; dava öncesinde güncel içtihat kontrol edilmelidir.
  • Yanlış yargı koluna başvurmak ciddi zaman kaybına yol açabilir.

İlgili yazılar: Hukuki el atma nedir? · Fiili el atma davası nereye açılır?

Her taşınmazın durumu farklıdır. Atılacak adımlar için bir hukukçuya danışmanızı öneririz.