Hukuki el atma 5 yıl kuralı, imar planında kamu hizmetine ayrılan bir taşınmazın sahibinin ne kadar beklemek zorunda olduğunu belirler. Bu sürenin ne zaman başladığını ve dolunca neler olduğunu bilmek hak kaybını önler.
Bu konudaki tüm yazılarımız için: Kamulaştırma ve Kamulaştırmasız El Atma Rehberi
Beş yıl ne zaman başlar?
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ek 1. maddesine göre süre, taşınmazı kamu hizmetine ayıran uygulama imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işler. Plan değişiklikleri bu hesabı etkileyebileceğinden, taşınmazın plan geçmişinin belediyeden incelenmesi gerekir.
Bu sürede idare ne yapmalı?
- Taşınmazı imar programına alıp imar uygulaması (arazi ve arsa düzenlemesi) yapmak,
- bütçe imkânları ölçüsünde taşınmazı kamulaştırmak,
- ya da kısıtlamayı kaldıracak bir plan değişikliği yapmak.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 13. maddesi de kamu hizmetine ayrılan parsellerin beş yıllık imar programı süresi içinde kamu mülkiyetine geçirilmesini öngörür; bu süre en fazla bir yıl uzatılabilir.
Örnek: Arsası 2019’da yürürlüğe giren uygulama imar planıyla okul alanına ayrılan bir malik için beş yıllık süre 2024’te dolmuştur. Bu tarihe kadar kamulaştırma ya da plan değişikliği yapılmadıysa, malik bedel talebiyle hukuki yollara başvurabilir.
Süre dolunca ne yapılabilir?
Malik önce belediyeye yazılı başvuru yaparak kamulaştırma veya plan değişikliği talep edebilir. Sonuç alınamazsa taşınmaz bedelinin ödenmesi için dava yoluna gidilebilir. Davanın hangi yargı kolunda açılacağı ise ayrıca değerlendirilmelidir.
İmar Kanunu’nun 10. maddesine göre belediyeler, plan yürürlüğe girdikten sonra en geç üç ay içinde beş yıllık imar programını hazırlar. Taşınmazın bu programda yer alıp almadığı belediyeden yazılı olarak sorulabilir.
Süre dolmuş olsa bile idare daha sonra kamulaştırma işlemine başlayabilir; bu durumda bedel, kamulaştırma kurallarına göre mahkemece belirlenir.
Kısaca: hukuki el atma 5 yıl kuralı
- Süre, uygulama imar planının yürürlük tarihinden başlar.
- İdare bu sürede imar uygulaması, kamulaştırma veya plan değişikliği yapmalıdır.
- İmar Kanunu’na göre süre en fazla bir yıl uzatılabilir.
- Süre dolduktan sonra bedel talebi gündeme gelir.
İlgili yazılar: Hukuki el atma nedir? · Hukuki el atma bedeli nasıl hesaplanır?
Her taşınmazın durumu farklıdır. Atılacak adımlar için bir hukukçuya danışmanızı öneririz.


