Ortaklığın giderilmesi davasında mahkeme önce aynen taksim, yani malın fiziken bölünerek paydaşlara dağıtılması imkânını araştırır. Satış ancak bölme mümkün değilse gündeme gelir.
Bu konudaki tüm yazılarımız için: Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Rehberi
Kanunun sırası: önce bölme, sonra satış
Türk Medeni Kanunu’nun 699. maddesine göre paydaşlar anlaşamazsa hâkim malın aynen bölünmesine, bu mümkün değilse satışa karar verir. Bölünen parçalar arasında değer farkı varsa bu fark para ödenerek denkleştirilebilir.
Aynen taksim ne zaman mümkün değildir?
- Daire gibi fiziken bölünemeyen taşınmazlarda,
- İmar mevzuatına göre parselin bölünmesine (ifraz) izin verilmeyen hâllerde,
- Tarım arazilerinde, bölünme sonucu parçalar kanunda öngörülen asgari büyüklüğün altında kalacaksa,
- Bölünme taşınmazın değerini ciddi biçimde düşürecekse.
Örnek: 10 dönümlük bir tarlada iki kardeş yarı yarıya paydaşsa, tarla iki eşit parçaya bölünebilir görünse de parçalar tarım arazileri için öngörülen asgari büyüklüğün altında kalacaksa mahkeme bölme yerine satışa karar verebilir.
Binalarda kat mülkiyeti ile paylaştırma
Üzerinde birden fazla bağımsız bölüm bulunan bir binada, şartlar uygunsa kat mülkiyeti kurularak her paydaşa bir bağımsız bölüm verilmesi de aynen taksimin bir yolu olabilir.
Aynen taksimde paylar nasıl eşitlenir?
Bilirkişi, taşınmazı paylara göre bölerken her parçanın konumunu, yola cephesini ve kullanım değerini dikkate alır. Parçaların değerleri birbirine denk değilse, daha değerli parçayı alan paydaşın diğerine aradaki farkı ödemesine karar verilebilir. Böylece taşınmaz satılmadan, paydaşlar arasında hakkaniyete uygun bir paylaşım yapılabilir.
Bölünme sonucu her paydaşa ayrı bir parsel düşeceği için yeni parsellerin tapuya tescili mahkeme kararına dayanılarak yapılır.
Paydaşlardan biri aynen taksime karşı çıksa bile, şartları varsa mahkeme bu yolu tercih eder; satış her zaman son çaredir.
Bu nedenle aynen taksim talebinde bulunacak paydaşın, taşınmazın imar durumunu ve bölünme imkânını davadan önce belediyeden ve kadastro müdürlüğünden araştırması yararlı olur.
Kısaca: aynen taksim
- Mahkeme önce aynen taksimi araştırır.
- Değer farkları parayla denkleştirilebilir.
- İmar ve tarım mevzuatı bölünmeyi engelleyebilir.
- Bölme mümkün değilse taşınmaz satılır ve bedel paylaştırılır.
İlgili yazılar: İzale-i şuyu nedir? · İhaleye paydaşlar katılabilir mi?
Her olayın koşulları farklıdır. Atılacak adımlar için bir hukukçuya danışmanızı öneririz.


