Arazinize kamulaştırma yapılmadan yol, kanal veya başka bir tesis yapıldıysa ilk sorulardan biri davanın nerede açılacağıdır. Kamulaştırmasız el atma davası nereye açılır sorusunun cevabı, el atmanın türüne göre değişir.

Bu konudaki tüm yazılarımız için: Kamulaştırma ve Kamulaştırmasız El Atma Rehberi

Fiili el atmada görevli mahkeme: asliye hukuk

İdarenin taşınmaza fiilen el koyduğu durumlarda (yol, kanal, park ya da su deposu yapılması gibi) uyuşmazlık adli yargıda görülür ve görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Bedel davası da, el atmanın önlenmesi (müdahalenin men’i) davası da bu mahkemede açılır.

Yetkili mahkeme: taşınmazın bulunduğu yer

Taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.12). Malik başka bir şehirde otursa bile dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Örnek: İstanbul’da yaşayan bir malikin Bursa’daki tarlasından belediye yol geçirmişse, dava İstanbul’da değil, Bursa’daki asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Hukuki el atmada durum farklı olabilir

Taşınmaza fiziksel olarak dokunulmadan yalnızca imar planıyla kamu alanına ayrılması (hukuki el atma) hâlinde hangi yargı yolunun görevli olduğu, planın ve uygulamanın niteliğine göre ayrıca değerlendirilir. Güncel durumu hukuki el atma davası hangi mahkemede açılır yazımızda özetledik.

Eski tarihli el atmalar

9 Ekim 1956 ile 4 Kasım 1983 arasında gerçekleşen el atmalar için 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun geçici 6. maddesi özel kurallar öngörür. Bu nedenle el atmanın hangi tarihte yapıldığının doğru tespit edilmesi önemlidir.

El atma davası nereye açılır: kısa özet

  • Görevli mahkeme: asliye hukuk mahkemesi
  • Yetkili mahkeme: taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi (kesin yetki)
  • Davalı: el atan idare (belediye, il özel idaresi, bakanlık veya ilgili kurum)

Davalı tarafın doğru belirlenmesi de önemlidir. Yol belediye tarafından yapıldıysa belediye, devlet yolu ise Karayolları Genel Müdürlüğü, sulama kanalı ise kanalı yapan idare davalı gösterilir. Yanlış mahkemede açılan dava usulden reddedilir; dosya talep üzerine doğru mahkemeye gönderilse bile zaman kaybı yaşanır.

Kısaca: el atma davası nereye açılır?

  • Fiili el atmada dava adli yargıda, asliye hukuk mahkemesinde açılır.
  • Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; malikin yaşadığı yer önemli değildir.
  • Davalı, el atmayı yapan idaredir.
  • 1956–1983 arasındaki el atmalar için kanunun geçici 6. maddesindeki özel kurallar ayrıca incelenmelidir.

İlgili yazılar: Fiili el atma: arazimden yol geçirildi · İmar planında yol ve park: hukuki el atma

Her taşınmazın durumu farklıdır. Atılacak adımlar için bir hukukçuya danışmanızı öneririz.