Bazı el atmalar gözle görülmez: arazinin altından içme suyu, kanalizasyon ya da doğal gaz borusu geçirilir, ama malike ne bir bildirim yapılır ne de bedel ödenir. Arazime izinsiz boru hattı döşendi diyen malikin karşılaştığı durum da kamulaştırmasız (fiili) el atmanın bir türüdür.
Bu konudaki tüm yazılarımız için: Kamulaştırma ve Kamulaştırmasız El Atma Rehberi
İlk adım: hattı ve sahibini tespit etmek
Önce hattın hangi kuruma ait olduğunu (belediye, su ve kanalizasyon idaresi, enerji şirketi gibi) ve taşınmazın ne kadarını etkilediğini belirlemek gerekir. Kuruma yazılı başvuruyla hatta ilişkin bilgi istenebilir; dava aşamasında ise mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesiyle hattın yerini tespit eder.
İki yol: bedel ya da hattın kaldırılması
Malik, hattın taşınmazda yarattığı kısıtlama için bedel isteyebilir ya da el atmanın önlenmesini ve hattın kaldırılmasını (müdahalenin men’i ve kal) talep edebilir. Kamu hizmeti için kullanılan hatlarda uygulamada çoğunlukla bedel yolu tercih edilir.
Örnek: Tarlanın altından 200 metre boyunca kanalizasyon hattı geçirilmişse, hattın geçtiği şeritte yapılaşma ve kullanım kısıtlanır. Bu kısıtlamanın taşınmazda yarattığı değer kaybı bilirkişi tarafından hesaplanarak bedel olarak istenebilir.
Kullanılamayan dönem için ecrimisil
Hattın döşendiği tarihten itibaren taşınmazın kullanılamayan kısmı için geriye dönük ecrimisil de gündeme gelebilir.
İzinsiz boru hattı için hangi bedel istenebilir?
Bedel, hattın taşınmazın ne kadarını etkilediğine ve kullanımı ne ölçüde kısıtladığına göre belirlenir. Yer altından geçen hatlarda çoğu zaman taşınmazın mülkiyeti yerine irtifak hakkının değeri, yani taşınmazda oluşan değer kaybı hesaplanır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu de mülkiyetin yanı sıra irtifak hakkı kurulmasını kamulaştırma kapsamında düzenler. Hat yüzeyde rögar veya vana odası gibi bir yapı içeriyorsa, o alan için ayrıca mülkiyet bedeli gündeme gelebilir.
Kısaca: izinsiz boru hattı döşendiyse
- Hattın hangi kuruma ait olduğunu ve taşınmazın ne kadarını etkilediğini belirleyin.
- Bedel ya da hattın kaldırılması istenebilir; kamu hizmeti hatlarında çoğunlukla bedel yolu izlenir.
- Yer altı hatlarında genellikle değer kaybı (irtifak bedeli) hesaplanır.
- Kullanılamayan dönem için geriye dönük ecrimisil de gündeme gelebilir.
İlgili yazılar: Elektrik hattı ve irtifak bedeli · Kamulaştırmasız el atmada ecrimisil
Her taşınmazın durumu farklıdır. Atılacak adımlar için bir hukukçuya danışmanızı öneririz.


